Y Ganolfan Amgylchedd Swansea: Beacon Gwyrdd Am Newid

Am y 25 mlynedd diwethaf, mae’r Hen Gyfnewidfa Ffôn, adeilad mawreddog Edwardaidd yn Chwarter Morwrol hanesyddol Abertawe, wedi bod yn gartref i brosiect unigryw a chynyddol bwysig. Byddai Canolfan yr Amgylchedd, a agorwyd gan Dywysog Cymru ym 1995 i nodi 25 mlynedd ers ei arwisgiad, wedi bod yn dathlu ei jiwbilî arian ei hun y llynedd oni bai am gyfyngiadau Covid, a wnaeth cynllunio digwyddiadau mor anodd. 

Mae’r Ganolfan yn ganolbwynt cymunedol gyda ffocws ar wybodaeth amgylcheddol, addysg a gweithgareddau. Dros y blynyddoedd mae wedi bod yn ganolfan i nifer o sefydliadau a phrosiectau ac wedi helpu grwpiau cymunedol, ysgolion, busnesau, cyrff cyhoeddus ac unigolion i weithredu’n gadarnhaol ar gyfer byd gwell. Wrth i’r byd wynebu’r argyfwng hinsawdd ac ecolegol mae gwaith y  Ganolfan yn gynyddol bwysig.  

Blaenoriaeth allweddol yn y Ganolfan yn ystod y blynyddoedd diwethaf fu hyrwyddo economi gylchol, sy’n ceisio dileu gwastraff trwy ddefnyddio adnoddau’n effeithlon a gwneud y mwyaf o ailddefnyddio, atgyweirio ac ailgylchu. Mae prosiect Beyond Recycling Swansea, sydd wedi’i leoli yn y Ganolfan, yn cefnogi ystod eang o gynlluniau sy’n gysylltiedig â’r syniad hwn. Er enghraifft, mae’r Ganolfan yn fan gollwng ar gyfer llawer o eitemau gwastraff nad ydyn nhw’n cael eu casglu ar hyn o bryd gan yr awdurdod lleol, fel pecynnau creision a bisgedi, tiwbiau past dannedd, codennau peiriannau coffi a CDs y gellir eu dychwelyd i weithgynhyrchwyr i’w hailgylchu. 

Un prosiect arbennig o ysbrydoledig a gefnogir gan y Ganolfan yw beicio-am-well fyd sy’n cynnwys casglu tiwbiau mewnol beic wedi’u defnyddio sy’n cael eu hanfon i gymuned ym Malawi lle maen nhw’n cael eu defnyddio i greu bagiau, gwregysau a waledi hardd, sydd ar gael i’w prynu yn siop werdd y Ganolfan. 

Mae’r Ganolfan hefyd yn trefnu gweithdai ar gynnal a chadw beiciau, hogi offer ac atgyweirio dillad. Mae wedi gosod hybiau atgyweirio beiciau ledled y ddinas, ac mae’n gartref i Gaffi Atgyweirio misol poblogaidd lle gall pobl leol ddod ag eitemau wedi’u torri i’w hatgyweirio, yn rhad ac am ddim, gan grŵp brwd o wirfoddolwyr sy’n defnyddio eu sgiliau i helpu i leihau gwastraff diangen. 

Mae gan siop werdd fach y Ganolfan, sydd â stoc dda, orsaf ail-lenwi helaeth ar gyfer cynhyrchion glanhau a gofal personol; nwyddau heb blastig ac ystod o gynnyrch organig, fegan a Masnach Deg. Mae yna ardd drefol fach hefyd sy’n cynnwys waliau gwyrdd arddangos a thoeau gwyrdd, a thŷ gwydr wedi’i adeiladu o darianau terfysg heddlu a ddefnyddir.

Wrth i gymunedau ledled y byd edrych am ffyrdd o fynd i’r afael â’r heriau hinsawdd sydd o’u blaenau a cheisio byw mwy mewn cytgord â natur, mae gan brosiectau fel Canolfan yr Amgylchedd ran gynyddol hanfodol i’w chwarae wrth ddod â phobl ynghyd i rannu syniadau a chydweithio ar gyfer dyfodol lle mae lles pobl a’r blaned o’r pwys mwyaf. 

Philip McDonnell, sylfaenydd Canolfan yr Amgylchedd, cyn reolwr a gwirfoddolwr cyfredol